سرگذشت‌پژوهی مرحوم حجت‌الاسلام والمسلمین محمدهادی یعقوب‌نژاد در توسعه مدیریت اطلاعات علوم اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس پژوهشکده مدیریت اطلاعات و مدارک اسلامی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم. ایران

2 عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم. ایران.

10.22081/jikm.2026.75960.1138

چکیده

این پژوهش با هدف بازسازی و تحلیل سرگذشت علمی مرحوم حجت‌الاسلام والمسلمین محمدهادی یعقوب‌نژاد انجام شده است تا مسیر شکل‌گیری، توسعه و تثبیت دستاوردهای علمی او در بستر نهادهای علمی و اطلاعاتی علوم اسلامی تبیین شود. پژوهش حاضر یک مطالعه‌ کیفی با رویکرد سرگذشت‌پژوهی است که بر چهار منبع داده تکیه دارد: تجربه زیسته و مشاهده مستقیم نویسنده در حدود ۳۰ سال همکاری علمی و سازمانی، مصاحبه عمیق با نزدیک به 5 تن از همکاران علمی و اجرایی، روایت‌ها و ارتباطات خانوادگی و اسناد، نوشته‌ها و آثار علمی و سازمانی باقی‌مانده از ایشان. این پژوهش با بهره‌گیری از راهبرد سرگذشت‌پژوهی انجام گرفته است. تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که مسیر علمی مرحوم یعقوب‌نژاد را می‌توان در پنج مرحله توضیح داد: زمینه‌سازی علمی، رویارویی با مسئله، ایده‌پردازی و نوآوری، نهادینه‌سازی دستاوردها، و تثبیت میراث علمی. این مراحل بیانگر پیوند میان تعهد علمی، دغدغه‌های دینی و توانمندی نهادی در تولید و سامان‌دهی دانش است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که سرگذشت علمی مرحوم یعقوب‌نژاد تنها یک شرح حال فردی نیست، بلکه الگویی برای فهم سازوکار شکل‌گیری سرمایه علمی، انتقال تجربه و ماندگاری میراث دانشی در حوزه علوم اسلامی معاصر فراهم می‌آورد. این مطالعه همچنین نشان می‌دهد که سرگذشت‌پژوهی، در صورت اتکا به داده‌های متنوع و تحلیل روشمند، می‌تواند به بازسازی معتبر و تحلیلی زندگی علمی شخصیت‌های اثرگذار منجر شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Biographical Study of the Late Mohammad Hadi Yaqubnejad and His Role in the Development of Islamic Sciences Information Management

نویسندگان [English]

  • Mansour Babaeizadeh 1
  • Ehsan Rahimi 2
1 Research Expert, Research Center for Islamic Information and Document Management, Islamic Sciences and Culture Academy (ISCA), Qom, Iran
2 Faculty Member, Islamic Sciences and Culture Academy (ISCA), Qom, Iran.
چکیده [English]

This study aims to reconstruct and analyze the scholarly life and career of the late Hujjat al-Islam wa al-Muslimin Mohammad Hadi Yaqubnejad in order to elucidate the development, expansion, and consolidation of his scholarly achievements within the institutional context of Islamic sciences and information management. This qualitative study adopts a biographical research approach and draws on four sources of data: the author's lived experience and direct observations during approximately 30 years of academic and organizational collaboration with Yaqubnejad; in-depth interviews with nearly five academic and executive colleagues; family accounts and communications; and the documents, writings, and scholarly and organizational works he left behind. The study employs a biographical research strategy. The analysis identifies five stages in Yaqubnejad's scholarly trajectory: laying the groundwork for scholarly development, confronting a problem, ideation and innovation, institutionalizing achievements, and consolidating the scholarly legacy. These stages illustrate the interplay between scholarly commitment, religious concerns, and institutional capacity in the production and organization of knowledge. The findings indicate that Yaqubnejad's scholarly life is not merely an individual biography; rather, it provides a framework for understanding how scholarly capital is developed, experience is transferred, and knowledge legacies are sustained in the contemporary field of Islamic sciences. The study also demonstrates that biographical research, when grounded in diverse data sources and systematic analysis, can facilitate a credible and analytical reconstruction of the scholarly lives of influential figures.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Research Center for Islamic Information and Document Management
  • biographical research
  • indexing
  • thesaurus
  • Islamic sciences
  • Mohammad Hadi Yaqubnejad

مراجع

اشرفی، بزرگمهر؛ طالبی، آرش. (1389) بررسی و شناخت ویژگی‌های افراد خلّاق، نوآور وکارآفرین و طراحی پرسشنامه خلّاقیت و کارآفرینی، براساس آزمون‌های روانشناسی صنعتی ( مطالعه موردی: اتاق فکر و خلّاقه بنیاد علمی- پژوهشی معماری و شهرسازی ایران )، اولین کنفرانس سالانه مدیریت، نوآوری و کارآفرینی.
جودری، دانیل؛ تیلور، آرلین. (۱۴۰۲). سازماندهی اطلاعات (مترجم: فریده عصاره؛ نرگس خانی؛ سارا دخش و زهرا نعمت‌اللهی). تهران: سپهر دانش.
حاجی زین العابدینی، محسن. (1403). روش‌های بازنمایی اطلاعات. تهران: سمت.
حری، عباس؛ نشاط، نرگس؛ افشار، ابراهیم. (1386). دائرة المعارف کتابداری و اطلاع‌رسانی (ج2). تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
خالوئی، مرضیه. (1386). مروری برمدل‌های بازیابی اطلاعات. پژوهش‌نامه پردازش و مدیریت اطلاعات، 22(3)، صص 70-55.
گروهی از محققان. (1373). اصطلاح نامه عمومی (ویرایش سوم). نشر دیجیتالی در پایگاه مدیریت اطلاعات اسلامی.‌ https://thesaurus.isca.ac.ir
یعقوب‌نژاد محمد‌هادی. (1375). درآمدی بر مبانی اصطلاح نامه علوم اسلامی. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
یعقوب‌نژاد، محمد‌هادی. (1400). زیستنامه در سایت نورمگز:
https://myaghoonezhad. andishvaran. ir/fa/ScholarMainpage. html
یعقوب‌نژاد محمد‌هادی. (1375). مبانی اصطلاح نامه علوم اسلامی، آیینه پژوهش، شماره 42.
یعقوب‌نژاد محمد‌هادی. (1386). منهج تدوین معجم مصطلحات العلوم الاسلامیه. قم: بوستان کتاب.
arkhuizen, G. , & Consoli, S. (2021). Pushing the edge in narrative inquiry. System, 102, 102656. https://doi. org/10. 1016/j. system. 2021.102656
Borgman, C. L. (2015). Big data, little data, no data: Scholarship in the networked world. MIT press.
Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/ QRJ0902027
Choo, C. W. (2002). Information management for the intelligent organization: The art of scanning the environment (3rd ed. ). Information Today, Inc.
Clandinin, D. J. , & Connelly, F. M. (2000). Narrative inquiry: Experience and story in qualitative research. Jossey-Bass.
Dextre Clarke, S. G. (2019). The information retrieval thesaurus. Knowledge Organization, 46(6), 439–459. https://doi. org/10. 5771/0943-7444-2019-6-439
Finlay, L. (2002). Negotiating the swamp: The opportunity and challenge of reflexive practice. Qualitative Research, 2(2), 209–230. https://doi. org/10. 1177/146879410200200205
Flick, U. (2018). Doing triangulation and mixed methods. SAGE.
DOI: https://doi. org/10. 4135/9781529716634
Fusch, P. I. , Fusch, G. E. , & Ness, L. R. (2018). Denzin’s paradigm shift: Revisiting triangulation in qualitative research. Journal of Social Change, 10(1), 19–32. https://doi. org/10. 5590/JOSC. 2018. 10. 1.02
Hjørland, B. (2021). Information retrieval and knowledge organization: A perspective from the philosophy of science. Information, 12(3), 135. DOI: https://doi. org/10. 3390/info12030135
King, N. (2004), ‘Template analysis’, in G. Symon and C. Cassell (eds. ) Essential Guide To Qualitative Methods In Organizational Research, SAGE Publications, London
Riessman, C. K. (2008). Narrative methods for the human sciences. SAGE.
Ryan, G. W. & Bernard, H. R. (2000), “Data Management and Analysis Methods”, In Denzin, N. K. & Lincoln, Y. S. (Eds. ), Handbook of qualitative research (Pp. 769-802. ), Thousand Oaks, CA: Sage.
Olmos-Vega, F. M. , Stalmeijer, R. E. , Varpio, L. , & Kahlke, R. (2022). A practical guide to reflexivity in qualitative research: AMEE guide no. 149. Medical Teacher, 44(3), 241–251. https://doi. org/10. 1080/0142159X. 2022. 2057287
Trench, Stella. (1997). Dissemination of Information. in Handbook of Special Librarianship and Information Work . London: Aslib, 285- 299.
 
مدیریت دانش اسلامی
دوره 8، شماره 1 - شماره پیاپی 15
فروردین 1405
صفحه 203-233

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 07 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری: 10 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش: 03 اسفند 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار