بازکاوی دانش و عوامل موثر بر مدیریت دانش

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

10.22081/jikm.2026.47515.1002

چکیده

هدف مقاله حاضر، تبیین دانش و انواع آن به‌عنوان مفهوم اصلی مدیریت دانش و همچنین عوامل موثر بر برنامه‌های مدیریت دانش است. روش پژوهش از نوع مروی- تحلیلی است و به منظور جمع‌آوری اطلاعات از روش کتابخانه‌ای استفاده شد. بررسی‌ها نشان داد که دلیل عمده سوء تعبیرات درباره مدیریت دانش، عدم درک مشترک درباره اصطلاح «دانش» است و داشتن درکی روشن از دانش و مفاهیم مرتبط موجب شکل‌گیری مفهومی مشترک می‌شود. همچنین انسان، فرایند، فناوری و فرهنگ از عناصری هستند که بر برنامه‌های مدیریت دانش تأثیرگذار می‌باشند، از این‌رو شناخت و درک روشنی از این عوامل می‌تواند مدیران دانش را در اجرای هرچه بهتر برنامه‌های مدیریت دانش یاری رساند. امروزه، سازمان‌ها به منظور مقابله با تغییرات و کسب مزیت رقابتی توجه ویژه‌ای به مبحث دانش و مدیریت آن دارند. همین امر موجب شکل‌گیری جنبش مدیریت دانش شد و این جنبش در سال‌های اخیر به یک ضرورت برای سازمان‌های دانش‌مدار مبدل شده است. مدیریت دانش به‌عنوان موضوعی جدید در بسیاری از رشته‌ها مطرح است، اما توجه بیشتری به مبانی نظری و علمی آن ضروری به‌نظر می‌رسد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Re-Analysis of Knowledge and the Factors Influencing Knowledge Management

نویسنده [English]

  • Morteza Mohammadi Ostani
Dept. of Information Science and Knowledge Studies, University of Isfahan, Isfahan
چکیده [English]

The present article aims to explain the concept of knowledge and its various forms as the core concept of knowledge management, while also examining the factors that influence knowledge management initiatives. The study employs a review-analytical approach, with data collected through library-based research. The findings indicate that the primary cause of misconceptions surrounding knowledge management is the lack of a shared understanding of the term knowledge. Developing a clear understanding of knowledge and its related concepts facilitates the formation of a common conceptual framework. The study further identifies people, processes, technology, and organizational culture as the principal elements affecting knowledge management initiatives. Accordingly, a clear understanding of these factors can assist knowledge managers in implementing knowledge management programs more effectively. Today, organizations place increasing emphasis on knowledge and its management in order to respond to rapid change and gain a competitive advantage. This growing recognition has led to the emergence of the knowledge management movement, which has become an essential requirement for knowledge-based organizations in recent years. Although knowledge management has emerged as a new field across many academic disciplines, greater attention to its theoretical and scientific foundations remains necessary.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Knowledge
  • Knowledge Management
  • People
  • Process
  • Technology
  • Culture
ابزری، مهدی؛ کرمانی القریشی، محمدرضا. (1384). امکان‌سنجی استقرار مدیریت دانش در صنعت فولاد کشور (مورد مطالعه: شرکت ذوب آهن اصفهان). دانشکده علوم اداری و اقتصادی دانشگاه اصفهان، 17(3)، صص 121-138.
احمدی، علی‌اصغر؛ فرهانی، محمدنقی. (1380). روان‌شناسی عمومی دوره کاردانی تربیت معلم. تهران: وزارت آموزش و پرورش، نشر ایران.
امیرخانی، امیرحسین. (1383). پایگاه دانش: تلاش در ایجاد تعامل میان مدیریت دانش و نوآوری. فصل‌نامه کتاب، 59، صص 24-36.
برگرون، برایان. (1386). اصول مدیریت دانش (مترجم: منوچهر انصاری). تهران: موسسه کتاب مهربان نشر.
پروست، گیلبرت؛ روب، استفان؛ دومهاردت، کای. (1385). مدیریت دانش (مترجم: علی حسینی‌خواه). تهران: یسطرون.
تاونلی، چارلز تی. (1380). مدیریت دانش و کتابخانه‌های دانشگاهی (مترجم: مهدی خادمیان). کتابداری و اطلاعرسانی. 4(3)، صص 99-120.
توکلی، ثامنه؛ و ضیایی، ثریا. (1393). شناسایی عوامل کلیدی توانمندساز در پیاده‌سازی مدیریت دانش در مرکز اسناد آستان قدس رضوی. مدیریت اطلاعات و دانش‌شناسی، 1(2)، صص 75-83.
جاشپارا، آشوک. (1387). رویکردی منسجم بر مدیریت دانش (مترجم: مصطفی کاظمی، مرجان فیاضی، مجتبی کفاشیان). تهران: شرکت تعاونی کارآفرینان فرهنگ و هنر.
حسن‌زاده، محمد. (1383). نقش کتابداران و اطلاع‌رسانان در مدیریت دانش سازمان‌ها (با نگاهی به سرفصل‌های مقاطع سه‌گانه علوم کتابداری و اطلاع رسانی ایران). فصل‌نامه کتاب، 59، صص 101-114.
خاصه، علی‌اکبر. (1388)‌. مدیریت دانش سازمانی: نگاهی به مخازن سازمانی، تعاریف و هد‌فها. (گردآورنده: محمد حسن‌زاده، مجموعه مقالات همایش ملی مدیریت دانش و علوم اطلاعات: پیوندها و برهمکنشها (ص61-74). نشرکتابدار.
دادخواه، سپیده؛ عاصمی، عاصفه؛ عابدی، محمدرضا؛ مشهدی، فرشته. (1393). بررسی میزان تأثیر انگیزاننده‌های موثر بر تسریع روند پیاده‌سازی مدیریت دانش در شرکت پالایش نفت اصفهان از دیدگاه کارکنان این شرکت. مدیریت اطلاعات و دانش‌شناسی، 1(3)، صص 26-38.
دوپلسیس، مارنیا. (1387). تأثیر فرهنگ سازمانی بر مدیریت دانش (مترجم: زهره عباسی). مشهد: محقق.
دوخانی، فیروزه. (1387). تکنولوژی اطلاعات و مدیریت دانش در کتابخانه‌ها. (گردآورنده: علی‌اکبر فامیلروحانی؛ عاطفه زارعی)، مجموعه مقالات اولین همایش منطقهای کتابخانه‌ها: مراکز مدیریت دانش (ص189-198). همدان: سپهر دانش.
رضا‌یی‌نور، جلال؛ جمشیدوند، حسین؛ کعبی، بهرام (زودآیند). شناسایی عوامل موثر در پیاده‌سازی موفق مدیریت دانش و دسته‌بندی آنها با استفاده از روش دیمتل فازی (مطالعه موردی: شرکت سرآمدان علوم و فناوری سلمانیان فارس). فصل‌نامه مدیریت اطلاعات و دانش‌شناسی.
شرکت مشاوران توسعه آینده. (1385). مدیریت دانش: مفاهیم، تجربه‌ها و پیاده‌سازی. تهران: شرکت مشاوران توسعه آینده، گروه مدیریت دانش.
عطاپور، هاشم. (1388). بررسی و تحلیل عوامل موثر بر چرخه مدیریت دانش در کتابخانه‌های دانشگاهی (مطالعه موردی کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های تهران). (گردآورنده: محمد حسن‌زاده)، مجموعه مقالات همایش ملی مدیریت دانش و علوم اطلاعات: پیوندها و برهمکنشها (صص25-41). نشرکتابدار.
فایرستون، ژوزف؛ مک الروی، مارک. (1387). مباحث کلیدی در مدیریت دانش (مترجمین: احمد جعفرنژاد، خدیجه سفیری). تهران: موسسه کتاب مهربان نشر.
فراپائولو، کارل (1388). مدیریت دانش (مترجم: صدیقه احمدی فصیح). تهران: چاپار.
فرجپهلو، عبدالحسین؛ آخشیک، سمیه‌السادات. (1387). مدیریت دانش: مبانی نظری، مولفه‌ها، موانع و راهکارها (گردآورنده: علی‌اکبر فامیلروحانی؛ عاطفه زارعی)، مجموعه مقالات اولین همایش منطقه‌ای کتابخانه‌ها: مراکز مدیریت دانش (صص1-16). همدان: سپهر دانش.
فرهادی، ربابه. (1383). فناوری اطلاعات، تحول نقشها، ضرورت مدیریت دانش. فصل‌نامه کتاب، 59، صص 44-50.
کیم، سئونگهی. (1380). نقش متخصصان دانش در مدیریت دانش (مترجم: آتش جعفرنژاد. عباس در حری، گزیده مقالات ایفلا 99 (بانکوک)(ص86-93). به همت و ویراستاری تاجالملوک ارجمند. تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
لیبوویتز، جی. (1388). مدیریت دانش: آموزه‌هایی از مهندسی دانش (مترجم: محمد حسن‌زاده). تهران: کتابدار.
مختاری، حیدر؛ یمین فیروز، موسی. (1383). از داده تا دانش و از مدیریت داده تا مدیریت دانش: مروری بر متون‌. فصل‌نامه کتاب، 59، صص 13-23.
مرادی، شیما. (1388). بررسی نقش سیستمهای ویکی در مدیریت دانش. (گردآورنده: حسن‌زاده، محمد)، مجموعه مقالات همایش ملی مدیریت دانش و علوم اطلاعات: پیوندها و برهمکنشها (صص183-208). نشر کتابدار.
نوروزی، یعقوب؛ عبدالمجید، امیرحسین. (1387). گامهای عملی پیاده‌سازی مدیریت دانش در کتابخانه‌ها (گردآورنده: علی‌اکبر فامیلروحانی؛ عاطفه زارعی)، مجموعه مقالات اولین همایش منطقهای کتابخانهها: مراکز مدیریت دانش (صص97-118). همدان: سپهر دانش.
هاشمیان‌بجنورد، ناهید؛ منهاج، محمدباقر. (1386). دانش چیست؟ مرور ادبیات، مقایسه تعاریف، ارائه تعریفی جدید. رهیافت، 40، صص 17-24.
Blair, D. C. (2002). Knowledge management: Hype, Hope, or Help? Journal of the American society for information science and technology, 53 (12), 1019-1028.
Bornemann, M. [et. al.] (2003). an illustrated guide to knowledge management. Austria: Wissensmanagement Forum.
Grover, V.; Davenport, Thomas H. (2001). General perspectives on knowledge management: Fostering a research agenda. Journal of management information systems, 18 (1), 5-21.
Moshbaki Isfahani, A.; Mir, M.R. (2014). Modeling organizational intelligence based on Knowledge Management. Indian Journal of Fundamental and Applied Life Science, 4 (S4), 1788-1796. [On line] Retrieved May, 22, 2017, from: http://www.cibtech.org/sp.ed/jls/2014/04/JLS-200-S4-209-ORGANIZATIONAL.pdf
NHS National Library for Health: Knowledge Management specialist library (2005). A B C of knowledge management, NHS National Library for Health: Knowledge Management specialist library. [On line] Retrieved April, 22, 2016, from: http://www.fao.org/fileadmin/user_upload/knowledge/docs/ABC_of_KM.pdf
Okunoye, A. (2003). Knowledge Management and Global Diversity: A Framework to Support Organizations in Developing Countries, [On line] Retrieved April, 20, 2016, from http://tucs.fi/publications/attachment.php?fname=DISS46.pdf
Smith, H. A.; McKeen, James D. (2003). Instilling a knowledge- sharing culture. Queen’s Centre for Knowledge- Based Enterprise, Ontario.
Spiegler, I. (2000). Knowledge management: A new idea or a recycled concept? Communications of AIS, 3, Article (14), 1-24.