An Introduction to the Governance of the Religious Sciences: Nature, Challenges, and Requirements

Document Type : Original Article

Authors

1 Assistant Professor, Department of Contemporary Jurisprudence and Islamic Law, Faculty of Islamic Theologies, University of Religions and Islamic Denominations, Qom, Iran

2 Faculty of Information and Documents Organization Department, Faculty of Islamic Information and Documents Management, Research Institute of Islamic Sciences and Culture, Qom, Iran

3 Assistant Professor, Islamic Sciences and Culture Academy, Qom, Iran

Abstract

The governance of science, particularly in the field of religious sciences, is an emerging yet vital issue in the transformation and development of these disciplines. Adopting an analytical–argumentative approach, this article examines the concept of governance in the religious sciences, along with its necessities and requirements. First, key concepts related to governance in the humanities and religious sciences, scientific governance, and science policy are examined. The literature on the transformation of Islamic sciences and scientific governance in Iran and the Muslim world is then reviewed. The main part of the article provides an in-depth examination of the concept of governance of the religious sciences. In this regard, the distinction between decision-making and decision-shaping, the role of decision screening and recalibration in scientific governance, and the necessity of adopting a network-based perspective on the religious sciences are analyzed.
The article also provides a detailed assessment of the current governance system of the religious sciences in Islamic seminaries, focusing on weaknesses in competent institutions, the absence of a governance chain, the mismatch between research and contemporary needs, the slow pace of the research system, the dominance of book-oriented scholarship over theorization, the fragmentation of academic disciplines, weak feedback mechanisms, the predominance of administrative structures over scientific management, and an inadequate culture of scholarly collaboration. Finally, the requirements for achieving effective governance of the religious sciences are discussed, including the establishment of independent decision-screening institutions, the development of a system of futurology, the design of an integrated network of religious sciences, the strengthening of theorization, the expansion of problem-oriented research, the redefinition of scientific management, the establishment of feedback and continuous evaluation mechanisms, and the enhancement of interaction between seminaries and society. The ultimate aim of this article is to develop a theoretical and practical framework for improving the governance of the religious sciences and ensuring their dynamism, effectiveness, and responsiveness to contemporary needs.

Keywords

Main Subjects

References

آصفی، محمدمهدی. (1390). چالش‌های معاصر و برنامه رویارویی اسلامی. تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی.
آقایی، معصومه؛ رامین، فرح. (1399). بازسازی تمدن اسلامی در نقد معیار علم دینی از دیدگاه مطهری و جوادی آملی. تمدن اسلامی و دین‌پژوهی، 2(6)، صص 47‑69.
ابوطالبی، مهدی. (1395). نقش علوم انسانی اسلامی در تمدن نوین اسلامی از نگاه مقام معظّم رهبری. تحقیقات بنیادین علوم انسانی، 2(6)، صص 97‑123.
باقری، خسرو. (1391). مناظره‌هایی در باب علم دینی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
جوادی، مجتبی؛ دانایی‌فرد، حسن. (1397). شناسایی و آسیب‌شناسی چارچوب حکمرانی پژوهش در علوم انسانی در جمهوری اسلامی ایران. راهبرد، 27(87)، صص 61‑86.
خاکی قراملکی، محمدرضا. (1398). تحلیلی انتقادی بر نظریهٔ امتناع علم دینی و تمدن‌سازی با غلبهٔ تفکر ایدئولوژیک و حوالت تاریخی مدرنیته. مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، 2(2)، صص 27‑58.
خامنه‌ای، سیدعلی. (1404). حوزهٔ پیشرو و سرآمد؛ پیام به همایش بین‌المللی یکصدمین سالگشت بازتأسیس حوزۀ علمیۀ قم.http://farsi.khamenei.ir.
داوری اردکانی، رضا. (1387). انقلاب اسلامی و وضع کنونی عالم. تهران: مهرنیوشا.
داوری اردکانی. (1378). علم و سیاست‌های آموزشی و پژوهشی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
داوری اردکانی، رضا. (1386). دربارهٔ علم. تهران: هرمس.
دهقانی‌نیا، امیررضا؛ شریف‌زاده، بهمن؛ و میرباقری، محمدمهدی. (1383). چالشی بر اسلامیت علوم حوزوی. کتاب نقد، (33)، صص.249-227.
دیبا، حسین. (1387). رویکرد روشنفکری دینی و حوزوی؛ انگیزه‌ها و چشم‌اندازها. علوم سیاسی، 11(44)، صص 83‑101.
زینی‌وند، تورج. (1400). بررسی ضرورت کاربست پژوهش‌های میان‌رشته‌ای در مطالعات علوم اسلامی. پژوهش‌نامهٔ علوم انسانی اسلامی، 7(16)، صص 48‑65.
سعیدی روشن، محمدباقر؛ موسوی، هادی؛ رجبی، محمود؛ و محمدی‌فر، علیرضا. (1398). تحلیلی بر کاربست نظریه‌ها و مفاهیم علوم اجتماعی در فرایند نظریه‌پردازی قرآنی/دینی. روش‌شناسی علوم انسانی، 25(100)، صص 81‑98.
صلاحی جهرمی، محمدسجاد. (1395). جایگاه علم دینی در تمدن اسلامی از منظر دکتر داوری اردکانی. فرهنگ پژوهش، (28)، صص 83-59.
عالی، محمدباقر؛ غضنفری، مهدی؛ پورصادق، ناصر؛ و پورعزت، علی‌اصغر. (1403). تعریف حکمرانی (فراترکیب چیستی حکمرانی). حکمرانی متعالی، 5(18)، صص 63‑89.
فضل‌اللهی قمشی، سیف‌الله. (1390). واکاوی عوامل بازدارندهٔ مؤثر بر پژوهش‌های طلاب حوزهٔ علمیه. معرفت، 20(160)، صص 145‑160.
قربانی، قدرت‌الله. (1391). جایگاه اسلامی‌سازی علم در بازسازی تمدن اسلامی. مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، 16(4)، صص 573‑594.
قلی‌پور، حسین. (1400). حکمرانی علم؛ دانشمندان چگونه راهبری می‌شوند؟. تهران: سروش.
قلی‌پور، حسین؛ عبیری، رضا. (1401). کاوشی در گسترهٔ حکمرانی علم: مروری قلمرویی. پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 28(3)، صص 69‑94.
گلشنی، مهدی. (1385). از علم سکولار تا علم دینی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
موسوی، غلامرضا. (1393). مدیریت راهبردی و نقش آن در تحول حوزهٔ علمیه. اسلام و پژوهش‌های مدیریتی، 4(1)، صص 35‑55.
نبی‌زاده، محمد. (1395). مبانی فلسفی و جایگاه علوم انسانی در تمدن نوین اسلامی. اندیشهٔ تمدنی، 1(2)، صص 103‑115.
نصر، حسین. (1384). علم و تمدن در اسلام. تهران: علمی و فرهنگی.
واعظی، احمد. (1402). تحلیلی بر پژوهش حوزوی معاصر. آیینهٔ پژوهش، 34(2)، صص 71‑80.
یمنی دوزی سرخابی، محمد؛ محجوبیان، احمد؛ نصراللهی‌نیا، فاطمه؛ و نصیری، حسین. (1398). تحلیل روشمند محتوای مقالات فصلنامهٔ سیاست علم و فناوری: 1387 تا 1396، سیاست علم و فناوری، 11(3)، صص 1‑14.
Bevir, M. (2013). The SAGE handbook of governance. London: SAGE.
Kooiman, J. (Ed). (1993). Modern governance: new government-society interactions. Sage.
Lundvall, B. Å. & Borrás, S. (2005). Science, technology and innovation policy. The Oxford handbook of innovation, pp. 599-631.
Rhodes, R. A. W. (1996), The new governance: governing without government. Political studies, 44(4), pp. 652-667.
 

Files

History

  • Receive Date: 25 March 2025
  • Revise Date: 18 July 2025
  • Accept Date: 02 August 2025

Share

How to cite

Statistics