پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی مدیریت دانش اسلامی 2476-7255 6 2 2025 03 10 An Examination of the Role of Belief in the Hereafter in Human Development from the Perspective of Nahj al-Balāghah بررسی نقش باور به معاد در پرورش انسان از منظر نهج‌البلاغه 155 173 80142 10.22081/jikm.2026.74976.1112 FA مرتضی عبدی چاری استادیار، پژوهشکده مهدویت و آینده پژوهی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم. ایران سیده مریم قاسمیان دانش آموخته سطح سه رشته کلام اسلامی، قم. ایران. فاطمه اردشیری معاون پژوهش حوزه علمیه خواهران استان مازندران، مازندران، ایران. Journal Article 2024 07 14 The belief in the Hereafter (Maʿād) is one of the fundamental doctrines of the monotheistic religions, including Islam. This belief exerts a profound influence on both the worldly and the eternal dimensions of human life. In contemporary society, particularly among young and middle-aged people, the weakening of religious beliefs, inappropriate speech and conduct, the pursuit of personal desires, and similar challenges are increasingly evident. These conditions highlight the need to reinforce and moderate human behavior through remembrance of and belief in the Hereafter. In Nahj al-Balāghah, Imam Ali (A.S.) discusses the role of belief in the Hereafter throughout his sermons, letters, and sayings. The findings of this study indicate that such belief plays a significant role in shaping both individual and social conduct, encouraging individuals to exercise greater care over their words and actions. It also contributes to strengthening religious convictions and promoting appropriate patterns of behavior within society. Moreover, attention to the consequences of the Hereafter plays a constructive role in fostering a spiritual and faithful way of life, thereby laying the foundation for the development of a morally and spiritually grounded society. From the perspective of Imam Ali (A.S.), belief in the Hereafter makes individuals active, persevering, and resilient; strengthens their sense of duty and responsibility; awakens them from heedlessness; reduces their attachment to worldly life; grants them inner peace; encourages virtuous conduct; and liberates them from the domination of selfish desires and moral vices. One of the principal contributions of this study is its explanation of the role and effects of belief in the Hereafter in both individual and social life and its application to the needs of contemporary society. از اصول مهم اعتقادی ادیان توحیدی از جمله دین مبین اسلام، باور به معاد است؛ این باور تأثیر مهمی در حیات دنیوی و اخروی انسان دارد. ضعف مبانی اعتقادی، گفتگو و رفتار نامناسب، هوس‌بازی و ... در جامعه امروزی در بین جوانان و میان‌سالان فراوان دیده می‌شود؛ که ضرورت دارد، با یاد و باور به  معاد آنها را تعدیل کند. امام علی(ع) در نهج‌البلاغه نقش اعتقاد به معاد در زندگی آدمی را در لابلای خطبه‌ها، نامه‌ها و کلمات قصارش بیان کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که این باور نقش مهمی و شایانی در عمکلرد انسان، از نظر فردی و یا اجتماعی دارد و مراقب گفتار و کردار خود می‌باشد. و ثمره آن تقویت مبانی اعتقادی و همچنین تعیین رفتار مناسبی برای افراد جامعه دارد. در واقع توجه به آثار معاد نقش سازنده‌ای در زیست معنوی و مومنانه افراد جامعه دارد و زمینه‌ساز تشکیل جامعه‌ای مومن و معنوی خواهد بود. از دیدگاه امام علی(ع) معادباوری انسان را فعال و خستگی ناپذیر می‌سازد. حس وظیفه و مسئولیت پذیری را تقویت و انسان را از خواب غفلت بیدار و آگاه می‌سازد. وابستگی‌اش را به دنیا کم می‌کند. به او آرامش می‌بخشد.گرایش به خوبی‌ها را در انسان تقویت و او را از بند هواهای نفسانی و بدی‌ها رها می‌کند؛ بیان نقش و آثار معاد باوری در زندگی فردی و اجتماعی انسان و کاربردی کردن آن برای جامعه امروزی از جمله نوآوری این مقاله است.<br />  https://jikm.isca.ac.ir/article_80142_16854ee281daff34bf8c5d897de2a3b7.pdf